• درمان های دارویی

• مكمل هاي درماني و دمانس

• مشاوره

درمان های دارویی

درمان های داروئی: درمان های دارویی به دو دسته تقسیم می شود: الف. درمان ناتوانی های شناختی ناشی از آلزایمر: با استفاده از داروهای جدید یعنی مهار کننده های کولین استراز و بعضی از داروهای طبیعی و سنتی مشکلات حافظه، مهارت های حرف زدن، توانایی تمرکز و انجام وظایف روزانه در نیمی از بیماران بهتر می شود. مهار کننده های کولین استراز ( داروهای اصلی ) : آنزیم مهمی به نام استیل کولین در مغز وجود دارد. این ماده نقش پیام رسانی بین دو سلول عصبی را بازی می کند و پس از چند صدم ثانیه توسط آنزیمی به نام کولین استراز تجزیه می شود. در بیماری آلزایمر به دلیل مرگ نرون ها (سلول های عصبی) ماده استیل کولین در مغز کم شده و ارسال پیام بین دو سلول عصبی مختل می شود. داروهایی که آنزیم کولین استراز را مهار می کنند باعث کاهش تخریب استیل کولین و افزایش سطح آن جهت فعالیت سلول های مغزی می شود. مصرف این داروها موجب بهبود عملکرد کلی و شناختی بیمار شده، در اختلالات رفتاری و فعالیت های روزمره وی تاثیر مثبت دارد. این داروها عبارتند از: اکسلون (ریواستیگمین) Exelon (Rivastigmine) ، آریسپت (دونپزیل )Aricept (Donepezil) ، گالانتامین (رمینیل) Galantamine (Reminyle) و ممانتین .Memantine

مكمل هاي درماني و دمانس

علاقه مردم در دنيا نسبت به مكمل هاي درماني روز به روز رو به افزايش است و سرعت اين علاقه نسبت به سرعت تحقيقاتي كه بايد براي تاثير و ايمن بودن آنها انجام گيرد پيشي گرفته است. براي عموم درمانهاي ” طبيعي” جذابيت خاصي دارد بالاخص در مورد بيماري مزمن كه داروهاي شيميائي معمول كمي اثر دارند و يا كلاً بي تاثيرند. در اين بخش به مسائلي كه در باره استفاده از مكمل هاي درماني (غير داروهاي شيميائي) و ديگر درمانها و همچنين شواهد موجود و بر تاثير آنها بر اين بيماري ها پرداخته مي شود.

مكمل هاي درماني و ديگر درمانها كدامند ؟

مكمل هاي درماني و ديگر درمانها، شامل روش هاي درماني زيادي مي شوند. بين اين درمانها، ارتباط آشكاري وجود ندارد. اغلب ريشه ها و فرضيات و ظواهر متفاوتي دارند.
تعريف خاصي براي مكمل هاي درماني و ديگر درمانها وجود ندارد. شايد بهترين تعريف اين باشد  ”نوع مداخله اي كه دردانشكده هاي پزشكي تدريس نمي شودودربيمارستانهانيزدر دسترس نمي باشد” مكمل هاي درماني در هر كشورمي تواند متفاوت باشند. در بعضي كشورها متخصصين بهداشت اين درمانها را پيشنهاد مي دهند.
درمانهائيكه در اينجا به بحث گذاشته مي شوند. داروهاي گياهي، درمان با رايحه هاي مطبوع و ماساژ، درمان با موسيقي، طب سوزني، مكمل هاي غذائي و ملاتوئين و درمان با نور شديد مي باشند.

مكمل هاي درماني يا ديگر درمانها

مكمل هاي درماني يا ديگر درمانها بايد مكمل روش هاي معمول پزشكي باشند و نه بجاي آن. اگر تصميم مي گيريد كه از مكمل ها و يا ديگر درمانها استفاده كنيد بسيار حائز اهميت است كه حتما” پزشك خود را مطلع سازيد.
با وجوديكه بيشتر اين مكمل ها خطري ندارند ولي نمي توان گفت چون طبيعي هستند ضرر ندارند. بايد دانست كه در بعضي مواقع استفاده همزمان از نسخه هاي گياهي و داروهاي شيميائي مي تواند باعث اثرات سوء شود. بنابراين حتما” با اطلاع پزشك اين برنامه را ادامه دهيد.
ازجهت در ميان گذاشتن با پزشك خود نگران نباشيد. اين روزها پزشكان كاملا” در اين مورد مطلع هستند.
جذابيت اين مسئله باعث شده است كه در سراسر دنيا تحقيقات بيشتري در اين زمينه صورت گيرد و ضرورت ايجاد مقررات و بررسي بيشتر در مورد تاثير و ايمن بودن آنها احساس شود. در نهايت اين تحقيقات مي تواند خدمات بهتري در جهت استفاده مطمئن تر از اين درمانها را فراهم آورد.
با وجوديكه علائم بيماري دمانس بسيار هستند و در طول زمان تغيير مي كنند ولي انواع دمانس علائم مشابهي دارند. بهتر است وقتي فرد جهت استفاده از مكمل هاي درماني و ديگر درمانها بررسي مي شود علائم مشخص او در نظر گرفته شود تا مداخله مناسب براي او پيشنهاد شود.
اهداف درمان از مصرف گياهي چون جينگو بيلوبا (Ginko Biloba ) براي بهبود حافظه گرفته تا درمان با رايحه هاي مطبوع و ماساژ براي آرامش متغيير است. در اين بخش به آن دسته از درمانهائي كه تاثير آنها مشهود است، پرداخته مي شود.
هم اكنون پيشگيري از پيشرفت دمانس در تحقيقات مطرح است و نتيجه چند بررسي نشان مي دهد كه استفاده از ويتامين ها، مواد معدني، جينكوبيلوبا، ويتامينE مي توانند از تحليل حافظه پيشگيري نمايند .

آيا مؤثر است؟

بايد گفت كه تحقيقات با كيفيت عالي در مورد مكمل هاي درماني و ديگر درمانها بسيار كم است. تعدادي جوابهاي اوليه بدست آمده كه در زير مطرح مي شود.

جينكوبيلوبا  Ginko biloba

شواهد در دست نشان مي دهد كه اين گياه مي تواند براي درمان علائم دمانس مفيد باشد. بصورت عصاره استاندارد شده، جينكوبيلوبا عرضه مي گردد.
جينكوبيلوبا، اثر مفيد ولي كمي بر روي فكر و رفتار دارد و همچنين از شواهد چنين بر مي آيد كه اثرات سوء نيز دارد. بهر حال نياز به تحقيقات بيشتري دارد تا دريافت كه مي تواند در پيشگيري دمانس مؤثر باشد و مقايسه آن با درمانها ي معمول بايد بررسي شود.

جينكوبيلوبا چيست؟

جينكوبيلوبا، عصاره برگهاي درخت جينكوبيلوبا مي باشد كه درچين يافت مي شود و پيش از 200 ميليون سال قدمت دارد و در جاهاي ديگر دنيا نيز بصورت تزئيني كاشته مي شود. در غرب از برگ آن استفاده مي كنند.
از جينكوبيلوبا در اروپا براي درمان مشكلات جريان خون استفاده مي كنند. شواهد نشان مي دهد كه از آن در درمان دمانس هم استفاده مي شود. به نظر مي آيد كه اين گياه علائم دمانس را تقليل مي دهد.

آيا مؤثر است؟

مقالات خوبي در مورد جينكوبيلوبا نوشته شده است. يكي از آنها نتيجه گرفته است كه جينكواثر كم ولي قابل ملاحظه اي بر روي ذهن داشته است. بعضي از تحقيقات نشان مي دهند كه مي تواند از پيشرفت علائم بكاهد ولي آيا فرق قابل ملاحظه اي مي كند، قابل سؤال است. بررسي ها مي گويند كه تحقيقات بيشتري بايد صورت گيرد تا مقدار براي تجويز و ارزش كلينيكي آن مشخص شوند.

آيا استفاده از آن خطري ندارد؟

اثرات سوء جينكوبيشتر از اثرات دارونما نمي باشد ولي با اين حال بايد توجه كرد كه وقتي با داروهاي ديگر استفاده مي شود و يا فرد مسائل پزشكي خاصي دارد مي تواند مشكلاتي ايجاد نمايد. بعضي از اين مشكلات گزارش شده و بعضي هم فرضي است. بايد محتاط بود. اگر مي خواهيد از جينكو و يا ديگر گياهان بطور مكمل استفاده كنيد حتما” با پزشك خود مشورت نمائيد. خصوصا” اگر داروي رقيق كننده خون استفاده مي كنيد مثل آسپرين و يا وارفارين بايد توجه بيشتري نمائيد.

چقدر بايد مصرف كنيم؟

هنوز مقدار مصرف جينكوبيلوبا براي دمانس مشخص نشده است بنابراين بهتر است از مقداري استفاده شود كه در موارد تحقيقات استفاده كرده اند. عموما” دو مقدار استاندارد شده 120 ميلي گرم و يا 240 ميلي گرم در دسترس مي باشد. براي مصرف روزانه بايد مقدار را به دفعات استفاده نمود. بطور مثال 40 ميلي گرم سه بار در روز. موارديكه در قرص هاي موجود بكار رفته اند متفاوت هستند آنهائيكه داراي 24% flavoneglycosides و 6% Terpene lactones هستند ايده آل مي باشند يعني در هر 40 ميلي گرم قرص 6/9 ميلي گرم FlavoneglyCosides و 4/2 ميلي گرم  Terpene Lactones دارد.

كجا مي توانم جينكوبيلوبا را تهيه كنم؟

در ايران انواع خارجي و نيز توليد داخل در داروخانه ها وجود دارد و بدون نسخه پزشك هم بفروش مي رسد.

درمان گياهي

درمان گياهي يعني استفاده از گياهان در بهبود استمرار وضعيت سلامت. در حال حاضر سعي مي شود كه با ديد عملي بیشتر به اين بخش پرداخته شود و توليدات گياهان داروئي داراي استاندارد شوند و هر قرص متشكل از مقدار مشخصي از عنصر فعال باشد. به همين جهت نياز به تحقيقات بيشتر در اين زمينه مي باشد.

شوتو سان chotosan

” كا نپو ” Kanpo نوعي ژاپني گياهان داروئي چيني مي باشد. معجون ” كانپو ” يا شاتوسان شامل 11 گياه داروئي مي باشد كه مورد بررسي است. نتيجه يك تحقيقات نشان مي دهد بيماراني كه دمانس عروقي داشتند پس از 12هفته مصرف اين دارو وضعيت بهتري پيدا كردند. تحقيقات بيشتري بر روي اين معجون بايد انجام گيرد.

كامي ـ اومتان ـ تو Kami omtan to

معجون كانبوي ديگري است كه شامل 13 گياه است و بررسي بر روي آن نيز انجام شده است. نتيجه تحقيقات نشان مي دهد گروهي كه آنرا استفاده كردند ديرتر تحليل رفتند.

قرص يزي yizhi

قرص هاي يزي كه از داروهاي سنتي چيني مي باشند نيز بررسي شده اند. در تحقيق از بيماراني كه دمانس عروقي داشتند استفاده شده است. باوجوديكه هر دو نتيجه مثبت داشتند ولي تحقيقات كيفيت خوبي نداشتند. لذا نياز به تحقيقات بيشتري در اين زمينه مي باشد.

درمان با رايحه مطبوع و ماساژ

در اين درمان از روغن هائيكه از گياهان گرفته مي شود استفاده مي كنند و اين روغن ها را يا • مستقيم به پوست بدن با دادن ماساژ مي مالند.
• حرارت مي دهند تا رايحه مطبوع به مشام برسد.
• در حمام استفاده مي كنند.
• اين روغن ها معمولا” تغليظ شده و بايد مطابق دستور رقيق شود و بعدا” استفاده گردد.

يكي از تحقيقاتي كه درسال 2000 ميلادي انجام شده حاكي از آنست كه استفاده از melissa offieinalis و پماد ليمو ترش مي تواند در درمان بيماري آلزايمر مفيد باشد. محققين دانشگاه نیوكاسل، در بخش تحقيقات پزشكي گياهي، در انگلستان بر اين باورند كه پماد ليموترش ممكن است مانع از دست دادن ماده شيميايي مغز به نام آستيوكولين Acetycholine شود. از دست دادن اين عنصر در مغز را مرتبط به بيماري آلزايمر مي دانند. پماد ليموترش مي تواند مانند داروهاي نسل اول بيماري آلزايمر مانند آريسپت  Ariceptو اكسلون Exelon عمل نمايد.
اين تحقيق مي گويد كه درمان با رايحه مطبوع مي تواند نقش مشخص تري در درمان بيماري آلزايمر داشته باشد و اثر آن مي تواند بيشتر از دادن آرامش باشد. بايد در اين زمينه بيشتر تحقيق شود.
در سال 2002 مقاله اي در مجله پزشكي بريتيش بر فوائد بالقوه درمان با رايحه مطبوع براي افراد مبتلا به بيماري آلزايمر و استفاده از آن بجاي داروهاي اعصاب صحه گذاشت.
شواهد نشان مي دهد كه درمان با رايحه مطبوع به تنهائي و يا همراه با ماساژ براي افراد مبتلا به آلزايمر مي تواند ايجاد آرامش نمايد و يك بررسي درمان با رايحه مطبوع به همراه ماساژ مطبوع و مكالمه و ماساژ به تنهائي را با هم مقايسه كرد و نتيجه گرفت كه پريشاني و سردرگمي را مي توان از طريق درمان با رايحه مطبوع به همراه ماساژ كاهش داد.
در بررسي ديگري در بخش يك بيمارستان از روغن اسطوقدوس استفاده شد كه ناآرامي رفتاري را كاهش داد.

درمان با موسيقي

درمان با موسيقي ايجاد فضاي خلاقيت مي نمايد كه في البداهه فرد مبتلا و مددکار با استفاده از موسيقي مي توانند رابطه اي برقرار نمايند كه به آرامش روحي، رواني او كمك نمايد. در بررسي هائي كه انجام شده درمان با موسيقي مي تواند كيفيت زندگي افراد مبتلا و خانواده هايشان را ارتقاء دهد.

طب سوزني

طب سوزني در چين متداول است و بر اين باور اند كه مشكلات سلامتي در اثر اختلالات جريان انرژي بوجود مي آيند. طب سوزني سعي مي كند تا موانع سر راه جريان انرژي را به كمك سوزنهاي خيلي ظريف كه در پوست وارد مي كنند بردارد و فعاليت هاي آنها را به حالت عادي بازگرداند. تحقيقات اندكي در مورد استفاده از طب سوزني در درمان بيماري آلزايمر و دمانس صورت گرفته كه نتايج مثبت نيز داشته ولي از نظر كيفي مطلوب نبوده است. بررسي ها نشان مي دهد كه اضطراب و افسردگي را تقليل مي دهد و از تحليل قواي عقلاني جلوگيري مي نمايد. اين زمينه نياز به مطالعات بيشتري دارد.

مكمل غذائي

رژيم غذائي خوب براي سلامتي واجب است. استفاده از ويتامين ها و ديگر مكمل ها نيز مي تواند مؤثر باشد.

آنتي اكسيدانها

شواهد زيادي نشان مي دهد آنتي اكسيدانها كه در ميوه و سبزيجات بطور طبيعي يافت مي شوند، از بروز بيماري آلزايمر جلوگيري مي نمايد. بررسي ها در اين زمينه نشان مي دهد كه تعدادي از آنتي اكسيدانها نتايج مثبت داده اند بالاخص جينكوبيلوباGinko Biloba ، ويتامين اي، سيليژيلين Selegiline و ايدبنونIdebenone 
يك مطالعه استفاده از ويتامين اي (روزانه 2000 واحد)، سيليژيلين (روزانه 10 ميلي گرم) و هر دوي آنها با هم را طي دو سال، براي بيماران آلزايمر انجام داد. نتايج بدست آمده مثبت ارزيابي شد با وجوديكه درباره نحوه گزارش اختلاف نظروجود دارد. مجريان پيشنهاد مي كنند كه دو مرتبه مطالعه تكرار شود تا از نتيجه مثبت آن اطمينان كامل پيدا نمايند. يك تحقيقات بزرگ در دست اقدام است تا امكان جلوگيري از دمانس را در بيماراني كه كمي مشكلات حافظه دارند با مصرف روزانه ويتامين اي بررسي نمايد كه نتيجه بدست آمده منفي بوده است. يك مطالعه نشان داد كه استفاده از ايدبنون بر روي بيماران مبتلا به آلزايمر نتايج مثبت داشته است و همچنين بعد از دو سال نيز تاثير آن ادامه داشته و عوارض جانبي نيز بروز نداده است.

تغذيه كلي

از دست دادن وزن در بيماران مبتلا به آلزايمر مشكل شناخته شده اي مي باشد. به نظر مي آيد بيشتر به توجه نداشتن به تغذيه خوب مربوط مي شود تا به روند بيماري. در اين بيماري مكمل هاي خوراكي مي توانند به افزايش وزن كمك نمايند. آگاهي نسبت به نوع تغذيه در سالمندان بسيار حائز اهميت است. در يك بررسي كه 96 سالمند سالم بالاي سن 60 سال از مكمل هاي غذايي و ويتامين ها استفاده كردند نشان داد كه فعاليت ذهني آنها بهتر شد.

ملاتونين و درمان با نور شديد

هورمون ملاتونين در تنظيم خواب نقش مهمي دارد، تجويز آن براي بيماران مبتلا به آلزايمر كه اختلال خواب دارند مي تواند مفيد باشد. بيخوابي در بيماران مبتلا به آلزايمر مشكلات زيادي را براي مراقبت كنندگان ايجاد مي نمايد. در روشنائي اين هورمون تحريك مي شود و در تاريكي كم مي شود. به نظر مي آيد كه بيماري دمانس برنامه خواب و بيداري را بهم مي ريزد.
يك مطالعه كوچك با كيفيت خوب درمان با نور شديد همراه با ملاتونين و يا دارونما‏، بر روي افراد بيقرار را بررسي كرد و دريافت كه درمان با نور شديد بر روي بيقراري تاثير مثبت دارد، ولي به همراه تجويز با ملاتونين اثرات منفي دارد. به مطالعات بيشتري در اين زمينه نياز است.

مشاوره

مشاوره - چگونه می تواند کمک نماید؟

مشاوره یا «گفتگو درمانی» فرصتی به افراد می دهد تا با یک شخص دل مشغولی های خود را مطرح نمایند. مشاوره انواع مختلف دارد و مطالب زیر نشان می دهد که چگونه مشاوره به افراد مبتلا به دمانس و مراقبت کنندگان می تواند کمک نماید.

مشاوره چیست؟

مشاوره به تعداد جلسات معینی که بین مشاور و مراجعه کننده انجام می گیرد، می گویند. معمولاً هر جلسه یک ساعت است ولی می تواند کوتاهتر نیز باشد. مشاوره می تواند چند هفته، چند ماه و در بعضی موارد چند سال ادامه یابد. مشاور به مسائل مراجعه کننده به دور از هر نوع قضاوت گوش می دهد و او را حمایت می نماید. و با هم سعی می کنند تا راه هایی را بیابند که مراجعه کننده بتواند با مسائل کنار بیاید/ خود با دید بهتری به مشکلات بپردازد. رابطه بین مشاور و مراجعه کننده کمک بسزایی به حل مشکلات فرد می نماید. بنابراین بسیار حائز اهمیت است که مراجعه کننده با مشاوری کار نماید که با او از هر نظر راحت باشد. رابطه بین مشاور و مراجعت کننده محرمانه است. این به این معنی است که مطالبی که در جلسات بحث می شود به هیچکس بازگو نمی شود. ممکن است بعضی از مسائلی که مراجعه کننده در جلسات مطرح می نماید، ناراحت کننده باشد این طبیعی است. در میان گذاشتن این احساسات و افکار در یک محیط محرمانه و امن و حمایتی اغلب کمک می نماید تا روش زندگی تغییر یابد. مشاوره می تواند احساس ارزش دادن به خود، سلامت و توانایی را افزایش دهد و همچنین احساساتی چون افسردگی، نگرانی، عصبانیت و بی خوابی را کاهش دهد.

مشاوره به چه کسی کمک می نماید؟

مشاوره به هرکس که مایل به بررسی بیشتر مسایل خود باشد می تواند کمک نماید. افراد از قشرها و سن های مختلف در مورد مشکلات و مسائل خود مشاوره می نمایند.

چقدر زمان می برد؟

بعضی ها با یک جلسه به نتیجۀ دلخواه می رسند و بعضی ها با چند جلسه. افرادی ترجیح می دهند که برای مدت طولانی تری مثلاً یک ماه و یا چند سال مشاوره نمایند.

چگونه مشاوره به یک فرد مبتلا به دمانس کمک می نماید؟

زندگی با دمانس می تواند احساسات و افکار سختی را در پی داشته باشد چون فرد مبتلا می خواهد توجیهی برای تغییراتی که در نحوۀ زندگیش ایجاد شده، پیدا نماید. بعضی ها احساس خشم، سردرگمی، ترس و یا نگرانی می کنند. دوستان و افراد خانواده نیز ممکن است درگیر احساسات و عواطف خود باشند و برای فرد مبتلا به دمانس ممکن است مشکل باشد تا احساسات خود را به وضوح برای آنها ابراز کند. مشاوره به فرد مبتلا فرصت می دهد تا در مورد احساسات خود صادقانه صحبت نماید و راه هائی بیاید تا با شرایط جدید زندگی کنار بیاید. اصول مشاوره می گوید که مراجعه کننده باید توانائی درک از مسائل را داشته باشد. ولی تجربه نشان می دهد با وجود تغییرات قابل ملاحظه شناختی (حافظه، تکلم، مراحل فکر کردن)، این افراد به مشاوره در قالب احساسی خیلی خوب جواب می دهند.

چگونه مشاوره به فرد مبتلا به دمانس کمک می نماید؟

زندگی با فرد مبتلا به دمانس نیز می تواند برای مراقبت کننده که از نزدیکان، دوست، همسایه یا مراقبت کنندۀ حرفه ای باشد تنهایی ایجاد نماید. مراقبت کنندگان اغلب وقت ندارند که به خود بپردازند و در نتیجه خیلی زود خسته می شوند و از پا در می آیند خیلی از مراقبلت کنندگان احساس غم، گناه یا خشم می نمایند. مشاوره می تواند این احساسات را تقلیل دهد و مراقبت کننده را حمایت نماید.

چگونه مشاوره می تواند به کسی که از یک فرد مبتلا به آلزایمر مراقبت می کرده کمک نماید؟

زمانی فرا می رسد که فرد مبتلا فوت می نماید آن وقت مراقبت کننده دارای خلاء بزرگی می شود و یا احساس غم شدید می نماید. وقتی که رابطۀ مراقبت کردن از بین می رود، دوران سختی پیش رو است تا مراقبت کننده از این مسیر بگذرد و خود را دو مرتبه پیدا کند. این عکس العمل طبیعی است. مشاوره کمک می نماید تا مراقبت کننده بتواند گذشته را قبول نماید و به آینده بیاندیشد.

مشاور مناسب برای مراجعه کننده کدام است؟

بسیار حائز اهمیت است که مراجعه کننده با مشاور احساس راحتی داشته باشد، شاید مراجعه کننده مجبور شود تا با چند نفر مشاوره کند تا فرد مطلوب را پیدا نماید. مهم است بدانید که دارای خصوصیات ذیل باشد:
• حداقل دارای دیپلم مشاوره از یک مرجع شناخته شده باشد.
• مطابق اصول اخلاقی حرفه اش عمل نماید.
• بر کار او نظارت شود.
• قبل از شروع با او دربارۀ نحوۀ کار، محرمانه بودن جلسات، هزینه، مدت جلسات صحبت شود .

چگونه می توان مشاور پیدا نمود؟

راه های متعددی پیشنهاد می شود :
• از طریق دوستان و آشنایان
• از طریق پزشک خانواده
• انجمن آلزایمر ایران